Leiderschap, 5 kenmerken van narcisten



Leiderschap en narcisme lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden te zijn. Het zijn mensen (opvallend vaak mannen) die een organisatie tot grote hoogte kunnen brengen maar de werkvloer tot waanzin drijven. In dit artikel leest u hoe u dti type herkent.

Narcisme

Reactieve narcisten op leidinggevende posities kunnen aantoonbaar negatieve effecten hebben op de organisatie. Aldus Manfred Kets de Vries. De kunst is dat u bij aanname dit soort types herkent.  Kritisch doorvragen en ook anderen interviewen is van wezenlijk belang. Het gaat immers om een belangrijke positie. Hoeveel keer hij is getrouwd, hoe  spreken anderen over hem? Het type is zijn verleden zo opgehemeld dat hij geloofd in zijn exceptionele kwaliteiten. Freud stelde het al: 'Als een man zijn moeders onbetwiste lieveling is geweest, houdt hij zijn hele leven het euforische gevoel, het vertrouwen in succes, dat niet zelden werkelijk succes met zich meebrengt.' In het gesprek lijken ze aimabel, verleidelijk en competent en hebben ze een sterke persoonlijkheid. Overdonderd en charismatisch, hoor ik vaak. Innerlijk is het een ander verhaal. Ze zijn jaloers op anderen en zijn extreem gevoelig voor kritiek en vinden dat zij recht hebben op..nou ja, eigenlijk van alles. Mocht u een CEO aan stellen dan volgt hier een checklistje. Het lijstje is samengesteld door de American Psychiatrie Association en uitgebracht in een handboek Diagnostic and Statistical Manual of the Mental Disorder (DSM IV TR):

Kenmerken van narcisme

Het type blijkt te voldoen aan vijf of meer van de volgende kenmerken:

- heeft een opgeblazen gevoel van eigenwaarde. Overdrijft prestaties en talenten, verwacht dat men hem  superieur vindt zonder daarvoor iets te moeten presteren.

- wordt geheel in beslag genomen door fantasieën over grenzeloos succes, macht uitzonderlijke begaafdheid, uiterlijke schoonheid en ideale liefde.

- gelooft dat hij 'speciaal' en uniek is en dat alleen andere speciale of aanzienlijk mensen hem kunnen begrijpen en zijn zijn schaduw kunnen staan.

- eist extreem veel bewondering.

- heeft het gevoel dat hij recht heeft op iets, een onrealistische verwachting van een voorkeursbehandeling of de vanzelfsprekende vervulling van zijn wensen.

- is exploiterend in interpersoonlijke relaties, gebruikt anderen om eigen doelen te bereiken.

- heeft een gebrek aan  empathie: wil gevoelens en behoeften van anderen niet erkennen noch herkennen.

- is vaak jaloers op anderen of gelooft dat anderen jaloers zijn op hem.

- vertoont arrogant of hooghartig gedrag of houding.

Het doet vermoeden dat we hier te maken met een geesteszieken. Echter slechts 1 procent voldoet aan alle punten. Veel van de eerdergenoemde criteria zijn ook toepasbaar, in mindere mate en niet in combinatie, op narcistische mensen die min of meer normaal functioneren. Zodra u dit type aanstelt om u organisatie voort te stuwen in de vaart der volkeren, is enige behoedzaamheid op zijn plaats. Bij aanstelling kan het leiden dat er plotsklaps een privéjet moet worden aangeschaft  omdat hij vindt dat hij dat verdiend.  Succes met de gesprekken.