Keuze en overtuigingen



Achter een keuze zit een overtuiging. En deze heeft een structuur. In dit artikel lees je waaruit deze is opgebouwd.

Structuur

Het gevecht dat je levert met de keuze heeft te maken met de structuur van een overtuiging. Een overtuiging is opgebouwd uit een drietal elementen: (a) de ervaring, (b) de conclusie en (c) het criterium ook wel waarden genoemd. Voor wie de hele waardenlijst wil bekijken, klik hier.

Ervaring

Laten we eens beginnen met de ervaring. Op de uitspraak: je moet nu eenmaal snel kiezen, kunnen we vragen: Waar baseer je dit op? We vragen dan naar de ervaring. Een van mijn cliënten zei toen: 'Op de lagere school moesten wij een kleurplaatje inkleuren. Voor mij lagen wel 15 kleurpotloden. Op kleur gerangschikt. Ja, daar in de tweede klas van lagere school riep Leraar Hans tegen mij: 'Kies nu gewoon een paar kleurpotloden en schiet nu eens op, treuzelaar!' Toen op dat moment. Maar ik treuzelde volgens mij niet. Ik was aan het nadenken over welke kleuren ik zou gaan gebruiken.'

Conclusie

Welke conclusie trok je uit deze opmerking?: 'Vanaf toen besefte ik dat ik MOEST kiezen.' 'Je zou ook kunnen zeggen dat Hans het tempo erin wilde houden vanwege een druk programma,' opperde ik. Hieruit blijkt dat we verschillende conclusies kunnen trekken uit dezelfde ervaring.. Keuzes maken horen nu eenmaal bij het leven. Zoals ook er een nachtje over slapen. Echter de ervaring bepaalt welke conclusie je trekt uit de nogal botte leraar. En juist deze kunnen op onbewust niveau bepalend zijn van waaruit je handelt. Je staat er niet bij stil.

Waarde

'Ik wou gewoon mijn best doen om de juiste kleuren te kiezen.' Je best doen is blijkbaar voor deze cliënt een waarde. Het zou zomaar kunnen dat dit thuis gezegd wordt en dit geinternaliseerd is. Je staat er het misschien niet eens bij stil maar waarden zijn sturend. Wel krijg je direct in de gaten wanneer je waarden worden overschreden. We dagen deze waarden uit door te vragen: 'Wat maakt het uit wat voor je kleuren je kiest, wat doet het ertoe?' Op deze wijze toetsen wij de gewichtigheid van de waarde. Het lijkt simpel.

Deze onderwerpen worden uitvoerig besproken in de training verandermanagement